આધુનિક કીટનાશક એફિકોન કીટનાશકો પાકના ઉત્પાદન અને ખાદ્ય સુરક્ષાને જોખમમાં મૂકતી જીવાતોના વ્યવસ્થાપનમાં નિર્ણાયક ભૂમિકા ભજવી રહી છે, પરંતુ કીટનાશકોના વ્યાપક અને અવિવેકી ઉપયોગને કારણે જીવાતો દ્વારા કીટનાશકો સામે પ્રતિકારકતા કેળવાય છે, એટલું જ નહીં પણ જીવાતોનું પુનરુત્થાન અને કીટનાશકોના ઝેરી અવશેષ રહી જવાની સમસ્યાઓ પણ નોંધાઈ છે. આ બધા પ્રશ્નોના મહ્દઅંશે ઉકેલ માટે જુદા-જુદા કીટનાશકો દ્વારા જીવાતને મારવાની પ્રણાલીમાં ફેરફાર કરીને નવા નવા સંશોધન સતત થઈ રહ્યા છે. તાજેતરમાં જ આવું એક સંશોધન બીએએસએફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ, મુંબઈ દ્વારા કીટનાશક ડિમ્પ્રોપાયરીડાઝની રજૂ કરવામાં આવી છે. કીટનાશકનું તાંત્રિક નામ : ડિમ્પ્રોપાયરીડાઝ ૧૨૦ ગ્રામ સક્રિય તત્વ/લિટર એસએલ સ્વરૂપ : સોલ્યૂબલ લિક્વિડ (એસએલ) કીટનાશકનું વ્યાપારી (બજારું) નામ : એફીકોન (બીએએસએફ ઈન્ડિયા લિમિટેડ, મુંબઈ ) આ કીટનાશક શોષક પ્રકારની પ્રકૃતિ ધરાવે છે જે પાનની ઉપર અને નીચેની તરફ (ટ્રાન્સલેમિનાર) એક સરખી રીતે પ્રસરે છે અને તે છોડની પેશીઓ દ્વારા શોષાઈને છોડના અંદરના દરેક ભાગમાં પ્રસરણ પામે છે. આમ, આ કીટનાશક પાનની ઉપર અને નીચેની બાજુએ રસ ચૂસીને નુકસાન કરતી ચૂસિયાં પ્રકારની જીવાતો તથા છોડના કોઈપણ ભાગમાં નુકસાન કરતી હોય તેવી જીવાતોને ત્યાં પહોંચીને મારે છે. આમ, ડિમ્પ્રોપાયરીડાઝ એ તેની અનોખી કાર્યપ્રણાલી, વાયરસજન્ય વાહકોને મારવાની ક્ષમતા, વિવિધ ફૂગનાશકો અને વૃદ્ધિપ્રેરકો સાથેની સુસંગતતા, પરાગનયન કરતા કીટકો, પરજીવીઓ અને પરભક્ષીઓ જંતુઓ સામે અનુકૂળ રહે તેવા ગુણધર્મોને લીધે સંકલિત જીવાત વ્યવસ્થાપનના એક ઘટક તરીકે ખૂબ જ અગત્યનું કીટનાશક છે શ્રી કિરપાલ વી. ચૌધરી – ડૉ.આર. કે. ઠુમર- ડૉ. ડી. બી. સિસોદિયા, કીટકશાસ્ત્ર વિભાગ, બં. અ. કૃષિ મહાવિદ્યાલય, આણંદ કૃષિ યુનિવર્સિટી, આણંદ ૩૮૮૧૧૦ ફોન : (મો) ૯૪૨૮૪ ૮૬૪૪૫