કાર્ય પધ્ધતિ :
“મેન્કોઝેબ’ એ ડાયથાયોકાર્બામેટ્સ જુથના ફૂગનાશકોમાં સમાવેશ થતું અગત્યનું બિનશોષક પ્રકારનું ફૂગનાશક છે. મેન્કોઝેબ ફૂગનાશક બે ડાયથાયોકાર્બામેટ્સ, મેનેબ અને ઝાઇનેબનું મિશ્રણ છે. મેન્કોઝેબ, સ્પર્શધ્ન ફૂગનાશક છે. તે ફૂગ માટે ત્યારે જ ઝેરી બને છે જ્યારે તે હવાના સંપર્કમાં આવતા આઇસોથાયોસાયનેટ નામના રસાયણમાં પરિવર્તિત થાય છે જે ફૂગમાં રહેલા ઉત્સેચકો રહેલા સલ્ફાહાયડ્રક સમૂહોને નિષ્ક્રિય બનાવે છે. ક્યારેક મેન્કોઝેબ અને ફૂગમાં રહેલા ઉત્સેચકો વચ્ચે ધાતુઓની અદલાબદલી (વિનિમય) થાય છે જે ઉત્સેચકોની કામગીરીમા ખલેલ (વિક્ષેપ) પહોચાડે છે. મેન્કોઝેબ, ફૂગમાં જુદા જુદા સ્થાને કામ કરતુ (બહુસ્થાનીય) રક્ષણાત્મક ફૂગનાશક છે. તે પાંદડાની સપાટી પર રહે છે; ફૂગના બીજાણુનું અંકુરણ અટકાવે છે અને ફૂગના રોગકારક કોષની અંદર છ અલગ અલગ જૈવ રસાયણિક પ્રક્રિયામાં દખલ/અવરોધ પેદા કરે છે.
બનાવટો :
આ ફૂગનાશક પાણીમાં ભીંજવી શકાય તેવા ભૂકારૂપ (૭૫% ડબલ્યુપી/વેટેબલ પાઉડર), પાણીમાં ભીંજવી શકાય તેવા દાણાદાર (૭૫% ડબલ્યુજી/વેટેબલ ગ્રેન્યુલ્સ) અને પાણીમાં ઓગાળી શકે તેવુ સાંqદ્વત પ્રવાહી (૩૫% એસસી/સોલ્યુબલ કોન્સેન્ટ્રેટ) સ્વરૂપે મળે છે. આપણે ત્યાં આ ફૂગનાશક ૭૫% ડબલ્યુપી (વેટેબલ પાઉડર) સ્વરૂપે ઉપલબ્ધ છે.
વ્યાપારી નામો :
બજારમાં તે ડાયથેન એમ-૪૫, ઇન્ડોફીલ એમ-૪૫, મેન્કોબેન એમ-૪૫, યુથેન એમ-૪૫, ટાટા એમ-૪૫, સ્ટારજેમ એમ-૪૫, ક્રીસ્ટલ-૪૫, માસ એમ-૪૫, લીઓ એમ-૪૫, સ્પર્શ, માર્લેટ, એડ-૪૫, મેન્કોસ્ટાર, એમ-ગાર્ડ ૪૫, હીલ્થેન એમ-૪૫, દેવીદયાલ એમ-૪૫, ધાનુકા એમ-૪૫, વીરાના બજારૂં નામે મળે છે.
ઉપયોગ માટે ભલામણ:
સેન્ટ્રલ ઇન્સેક્ટીસાઇડ બોર્ડ (ઈઇંઇ) મુજબ : ઘઉં (પાન અને થડનો ગેરૂ, પાનનો ઝાળ), મકાઈ (પાનનો સૂકારો, તળછારો), ડાંગર (કરમોડી), જુવાર (પાનનાંટપકાં, બટાટા અને ટામેટા (આગોતરો અને પાછોતરો સૂકારો), મરચી (કાલવ્રણ, પાનનાં ટપકાં, ડુંળી (પાનનો સૂકારો), ફ્લાવર (ઉગસૂકનો રોગ, પાનનાં ટપકાં, મગફળી (ટીક્કા/ પાનનાં ટપકાં ગેરૂ, ઉગસૂકનો રોગ), જામફળ (ફળનો સડો), કેળ (સિગાર એન્ડ રોટ, ટોચનો કોહવારો, પાનનાં સીગાટોકા/ત્રાકીયા ટપકાં, અને જીરૂ (કાળી ચરમી)ના નિયંત્રણ માટે મેન્કોઝેબ વપરાય છે.
ઉપયોગ માટે ભલામણ :
(ગુજરાતની કૃષિ યુનિવર્સિટીની ભલામણો મુજબ) : આપણે ત્યાં કૃષિ યુનિવર્સિટીઓના જુદા જુદા સંશોધન કેન્દ્રો ખાતેથી તમાકુ, કપાસ, દિવેલા, રાઇ, સૂર્યમુખી, ભીંડા, વેલાવાળા શાકભાજી, મગફળી, કેળ (પાનનાં ટપકાં, રાઇ, કોબીજ, વેલાવાળા શાકભાજી, ઇસબગુલ (તળછારો), ઘઉં, બાજરી, મગફળી(ગેરૂ), ડાંગર (ગલત અંગારીયો), બટાટા, ટામેટા (આગોતરો સૂકારો), મરચી (કાલવ્રણ), જીરૂ (ચરમી), કારેલી (તળછારો), તલ (ફાઇટોપ્થોરા બ્લાઇટ, ઓલ્ટરનેરીયા પાનનાંટપકાં, મગફળી (ઓલ્ટરનેરીયા પાનનાં ટપકાં વગેરે પાકમાં રોગોના નિયંત્રણ માટે મેન્કોઝેબનો છંટકાવ કરવાની ભલામણ થયેલ છે. સામાન્ય રીતે તેનો છંટકાવ ૨૦-૨૭ ગ્રામ/૧૦ લિટર પાણી પ્રમાણે કરવામાં આવે છે.